โรคริดสีดวงทวาร (Hemorrhoids)
สืบสานภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย
โรคริดสีดวงทวาร (Hemorrhoids) เป็นโรคที่มีก้อนเนื้อเกิดขึ้นบริเวณปากรอยย่นของทวารหนัก สามารถมองเห็นและคลำได้ มีสาเหตุจากหลอดเลือดที่โป่งพองใต้ผิวหนังซึ่งมีปลายประสาทรับความรู้สึกจึงทำให้มีความรู้สึกเจ็บปวด โรคนี้มักพบในผู้ที่มีอาการท้องผูกเรื้อรัง ท้องเสียเป็นประจำ มีพฤติกรรมการเบ่งถ่ายอุจจาระนานๆหรือเบ่งถ่ายแรงๆ หญิงตั้งครรภ์เนื่องจากมีการกดทับของลำไส้ ผู้ที่มีภาวะโรคตับแข็ง อายุมาก และน้ำหนักมาก
อาการของโรคริดสีดวงทวารนั้น ได้แก่ มีเลือดสีแดงสดออกมาขณะถ่ายอุจจาระหรือหลังถ่ายอุจจาระเสร็จ มีก้อนเนื้อยื่นออกมาจากทวารหนักขณะเบ่งถ่ายอุจจาระ คันหรือระคายเคืองรอบๆปากทวารหนัก และมีอาการเจ็บปวดร่วมด้วย
สำหรับวิธีปฏิบัติตัวเพื่อป้องกันและบรรเทาอาการเมื่อเป็นริดสีดวงทวาร ได้แก่
1. รับประทานอาหารที่มีกากใย ได้แก่ ผัก ผลไม้ ธัญพืชต่างๆ อาจรับประทานสมุนไพรไทย เช่น เพชรสังฆาต โดยการนำเพชรสังฆาตยัดในกล้วยที่ผ่าเป็นชิ้นแล้วกลืนเพื่อป้องกันการระคายคอ หรืออาจรับประทานยาสมุนไพรตำรับ ได้แก่ ยาผสมเพชรสังฆาต และยาริดสีดวงมหากาฬ แต่ควรระวังการใช้ยานี้ในหญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร
2. ควรดื่มน้ำมากๆอย่างน้อยวันละ 8 แก้ว และควรดื่มน้ำ 1 แก้วใหญ่หลังตื่นนอนทันที เพื่อกระตุ้นระบบขับถ่าย
3. หลีกเลี่ยงการรับประทานอาหารรสจัด และอาหารหมักดอง เนื่องจากจะทำให้เกิดการระคายเคืองระบบทางเดินอาหาร
4. หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
5. ฝึกขับถ่ายให้เป็นเวลา ไม่กลั้นอุจจาระ
6. หลีกเลี่ยงการใช้ยาระบายอย่างรุนแรงเป็นประจำ เช่น การรับประทานยาระบายมะขามแขกทุกวันเนื่องจากจะทำให้ร่างกายคุ้นชินกับการกระตุ้นลำไส้ ทำให้ไม่สามารถขับถ่ายได้ด้วยตนเองตามธรรมชาติ
7. ควรพักผ่อนให้เพียงพอ
8. ออกกำลังกายเพื่อให้ลำไส้มีการเคลื่อนไหวและทำให้จิตใจผ่อนคลาย
โรคริดสีดวงทวารเป็นโรคที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและสร้างความเจ็บปวดให้แก่ผู้ป่วย เป็นโรคที่พบได้บ่อย เนื่องจากสาเหตุส่วนใหญ่มาจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ดังนั้นการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจึงเป็นสิ่งสำคัญ และอาจรักษาร่วมกับการรับประทานสมุนไพรซึ่งมีทั้งสมุนไพรสดและยาตำรับ แต่ทั้งนี้ควรศึกษาวิธีการใช้เพื่อความปลอดภัย
ขอบคุณข้อมูลอ้างอิงจาก คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดลและบัญชียาจากสมุนไพร (บัญชียาหลักแห่งชาติ)